Otuz Soruluk Bir Testin İçinde On Beş Net Ne Demek
Ben Mustafa Hoca; on dokuz yıldır matematik anlatıyorum ve iki yıllık mezunlarla çalışırken masaya gelen ilk cümle çoğu zaman aynı oluyor: "Hocam, matematiği tamamen bıraksam olmaz mı?" Bu soruyu soran adayın kafasında sınav, otuz sorunun otuzunu da yapması gereken bir sınav gibi duruyor. Oysa KPSS ön lisans matematik tarafında hedefi baştan on beş nete sabitlediğinizde tablo tamamen değişir; çünkü artık peşinde olduğunuz şey her soru değil, belirli bir soru kümesidir.
Genel Yetenek ile Genel Kültür birlikte 120 soru ve 130 dakikadır. Genel Yetenek'in 60 sorusunun yarısı Türkçe, yarısı matematik ve geometridir. Yani otuz soruluk bir alandan söz ediyoruz ve bu otuz sorunun hepsi aynı zorlukta değil. On beş net, o otuz sorunun yarısı demek; ama yanlış cezası yüzünden "on beş doğru" demek değil. Net formülü tek satır: doğru sayısından yanlış sayısının dörtte biri çıkarılır. On yedi doğru ve sekiz yanlış yapan bir aday on beş nete gelir, yirmi doğru ve yirmi yanlış yapan aday ise on beşe ulaşamaz.
KPSS matematik net hesaplama alışkanlığını hazırlığın ilk gününde edinmek gerekiyor, çünkü deneme kâğıdını doğru sayısıyla okuyan aday kendi ilerlemesini olduğundan iyi görür. Yanlışları dörder dörder saymak işi kolaylaştırır: dört yanlış bir net, sekiz yanlış iki net eder. Kâğıdında on iki yanlış gören aday, daha net sayısını hesaplamadan üç netin gittiğini bilir ve bir sonraki haftanın çalışmasını buna göre kurar.
Bu yüzden planın ilk kararı konu sırası değil, hedef netin kaç doğru üzerinden kurulacağıdır. Ders ücretlerini ve çalışma biçimlerini merak ediyorsanız ücretler sayfasına bakabilirsiniz; ama önce aşağıdaki planı okuyun, çünkü çoğu adayın eksiği ders saati değil, sırasız çalışmaktır.
Plan Kurulmadan Önce Yapılması Gereken Tek Ölçüm
Çalışma planına konu listesiyle başlamak, hastayı görmeden reçete yazmaya benzer. Plandan önce tek bir şey gerekir: tanı denemesi. Elinize çıkmış bir Genel Yetenek testi alın, matematik bölümünü otuz beş dakikayla sınırlayın ve kimseye göstermeyeceğiniz bir kâğıda çözün. Amaç puan almak değil, hangi sorunun önünde kaç saniye durduğunuzu görmektir.
Denemeyi bitirince soruları üç kutuya ayırın. Birinci kutu: baktım, biliyorum, yaptım. İkinci kutu: kurulumu gördüm ama işlemde ya da yorumda takıldım. Üçüncü kutu: cümleyi okudum, ne istediğini anlamadım. Adayların büyük çoğunluğunda ikinci kutu şişkindir ve asıl on beş net oradan çıkar. Üçüncü kutuyu kovalamak, en pahalı zaman kaybıdır.
İkinci kutunun içini de ayırmak gerekir. Bir soruyu "işlem hatası" diye geçiştirdiğinizde aynı hata üç hafta sonra tekrar gelir. Hata; kurulum hatası mı, işlem hatası mı, yoksa soruyu yanlış okuma hatası mı? Kurulumu bilmiyorsanız konu çalışması, işlemde hata yapıyorsanız tempo çalışması, yanlış okuyorsanız okuma disiplini gerekir. Üçü de farklı ilaçtır.
Tanı denemesini bir kez yapıp rafa kaldırmayın. Aynı testi sekiz hafta sonra tekrar çözdüğünüzde, hangi kutunun boşaldığını görürsünüz; bu, deneme netinden çok daha güvenilir bir ilerleme ölçüsüdür. KPSS ön lisans matematik hazırlığında ilerlemeyi ölçmenin en dürüst yolu, aynı soruların karşısında verdiğiniz tepkinin değişip değişmediğine bakmaktır.
Bu ölçümü nasıl tablolaştıracağınızı anlatan ayrı bir yazı var; deneme sınavı analizi yazısındaki tabloyu birebir uygulayabilirsiniz. Tanı denemesi olmadan kurulan program, adayın en sevdiği konuyu en çok çalıştığı bir programa dönüşür.
Sekiz Haftalık İskelet ve Haftanın İçi
Sekiz hafta, çalışan bir aday için gerçekçi bir taban süredir. İskelet şu: ilk üç hafta temel kavramlar ve sayılar, sonraki üç hafta problemler, son iki hafta sayısal mantık, tablo-grafik ve geometrinin sınırlı bir bölümü. Konu listesini sıfırdan çıkarmanıza gerek yok; hangi başlığın daha sık geldiğini en çok çıkan konular yazısında sıraladım.
Haftanın içi iskeletten daha önemli. Bir haftayı tek bir konuya ayırıp o hafta boyunca yalnız o konudan soru çözmek, sınavda işe yaramayan bir beceri üretir: konuyu bilerek soruya girme becerisi. Sınavda hangi sorunun hangi konudan geldiği yazmıyor, dolayısıyla çalışmanın içine karışık soru da girmek zorunda.
KPSS Ön Lisans Matematik İçin Haftalık Ders Bloğu Nasıl Kurulur
Haftayı beş güne bölün. İlk üç gün yeni konu: her gün bir buçuk saat, önce kavram sonra otuz soru. Dördüncü gün karışık gün: o güne kadar bitmiş bütün konulardan kırk soruluk bir set, süre tutarak. Beşinci gün hata günü: yeni soru çözmek yok, yalnız defterdeki yanlışların tekrar çözümü. İki günü tamamen boş bırakın; dinlenmeyen adayın dördüncü haftada tempo düşürdüğünü çok gördüm.
Bir KPSS ön lisans çalışma programı yazarken en sık yapılan hata, günlük hedefi soru sayısıyla koymaktır. "Günde yüz soru" hedefi, yorgun saatlerde soruları okumadan geçmeye dönüşür. Hedefi süreyle koyun: bir buçuk saat gerçekten çalışılmış süre, iki yüz soruluk bir listeden daha çok iş görür. Süreyi de telefonu odadan çıkararak ölçün, yoksa ölçtüğünüz şey çalışma değil oturma süresi olur.
Bu bölmenin sebebi basit: yeni konu öğrenmek ile öğrendiğini baskı altında kullanmak ayrı iki iştir ve ikincisi çalışılmadan gelişmez. Dördüncü günün süresi kısaldıkça sınav temposuna yaklaşıyorsunuz demektir.
KPSS Ön Lisans Matematik Konularında Hangi Başlık Kaç Net Getirir
On beş netin dağılımını somut kurmak gerekir, yoksa plan havada kalır. Problemler tek başına en büyük kalemdir ve iyi çalışılmış bir problemler bölümü altı yedi netin altını doldurur. Temel kavramlar, bölünebilme, rasyonel sayılar, üslü ve köklü ifadeler grubu dört beş net verir. Sayısal mantık iki üç net, tablo-grafik bir iki net, geometri de bir iki nettir. Toplam zaten on beşin üzerine çıkar; yani hedefe birden fazla yoldan varılabiliyor.
Problemler içinde de hepsini aynı anda kovalamayın. Yaş problemleri, yüzde ve kâr-zarar, işçi-havuz ve hareket problemleri ilk sırada olmalı; karışım ve kesir problemleri ikinci sırada. Bunun sebebi zorluk değil, kurulumun tekrar etmesidir: yüzde problemlerinde kurduğunuz oran mantığı kâr-zararda neredeyse aynı kalır, dolayısıyla iki başlığı peş peşe çalışmak tek başlık kadar zaman alır.
Geometri tarafında sınırı baştan çizin. Üçgende benzerlik, alan, çokgenlerin iç açı toplamı, dikdörtgen ve dairede alan-çevre hesapları; bu kadar. Analitik geometriye dalan ön lisans adayı, aynı saatte problemlerden iki net daha çıkarabilecekken tek net için uğraşıyor demektir. Zamanın nereye yatırıldığı, ne kadar yatırıldığından daha belirleyici.
Sayısal mantık ise çalışmayla en hızlı gelişen ama en çok ihmal edilen gruptur. Örüntü, sayı dizileri ve şekil-sayı ilişkileri günde on soruyla üç haftada oturur; çünkü soru tipleri sınırlı ve tekrar ediyor. KPSS genel yetenek matematik tarafında en ucuz netler burada duruyor.
Sayısal mantık soruları için ayrı bir kaynak almanıza da gerek yok; çıkmış sorular bu grupta fazlasıyla yeterli, çünkü ÖSYM aynı mantığı yıllar içinde küçük değişikliklerle tekrar soruyor. Her gün on soru çözüp yanlışlarınızı hata defterine cinsiyle yazdığınızda, üçüncü haftanın sonunda örüntüyü sorunun ilk satırında tanımaya başlarsınız. KPSS ön lisans matematik planında bu grup, emek-net oranı en yüksek başlıktır.
Hata Defteri Olmadan Plan Yürümez
Adayların en çok direndiği adım bu. Çözülen soruyu deftere yazmak zaman kaybı gibi görünüyor, oysa tekrar çözülen soru zaman kaybıdır. Hata defteri kalın bir defter değil, üç sütunlu bir listedir: sorunun geldiği başlık, yapılan hatanın cinsi, bir sonraki karşılaşmada uygulanacak kural.
Üçüncü sütun kritik. "Dikkat edeceğim" yazmak hiçbir şey ifade etmez. Bunun yerine "en az kaç / en çok kaç ifadesinin altını çizeceğim", "yüzde sorusunda hangi sayının yüzdesi alınıyor, onu kenara yazacağım", "hareket problemlerinde birimleri en başta eşitleyeceğim" gibi uygulanabilir bir cümle yazılır. Kural somutsa refleks olur.
Defteri haftada bir kez, hata gününde okuyun. Aynı kural üç hafta üst üste karşınıza çıkıyorsa orada bilgi eksiği değil alışkanlık sorunu var demektir ve çözümü daha çok soru çözmek değildir; o soru tipini yavaşlatarak, sesli okuyarak çözmektir. Hız, doğruluk oturduktan sonra gelir.
Deftere yazılacak bir şey daha var: doğru yaptığınız ama emin olmadığınız sorular. Bunlar sınavda en tehlikeli gruptur, çünkü hazırlıkta doğru sayıldıkları için görünmezler. Tanı denemesindeki ikinci kutu, çoğu zaman tam olarak bu sorulardan besleniyor.
Defter büyüdükçe okunmaz hale gelmesin diye her ayın sonunda kapanan kuralları çizin. Üç hafta boyunca tekrarlamayan bir hata artık hata değildir; listede durması yeni hataları gölgeler. Kalan satırlar sınavdan önceki son okumanın malzemesi olur ve o okuma, yeni konu çalışmaktan daha çok net kazandırır.
Sınav Günü Süre Yönetimi ve Boş Bırakma Kararı
120 soru ve 130 dakika, soru başına ortalama bir dakikanın biraz üzerinde süre bırakır. Bu ortalamayı matematiğe eşit dağıtmak yanlış olur; Türkçe paragrafta kaybedilen süre matematikten çalınır. Pratik bir kural: matematik bölümüne otuz beş, en çok kırk dakika ayırın ve bu süreyi iki tura bölün.
Birinci turda otuz soruyu baştan sona tarayın, bakar bakmaz kurulumu gördüklerinizi çözün, diğerlerine işaret koyup geçin. İlk tur genellikle yirmi dakikada biter ve elinizde on beş yirmi dakika kalır. İkinci turda işaretli sorulara dönersiniz. Bu düzenin faydası psikolojik değil aritmetik: zor bir soruda dört dakika harcayan aday, sonraki üç kolay soruyu görmeden salonu terk ediyor.
Boş bırakma kararında dörtte bir kuralını hatırlayın. Hiçbir şık elemeden rastgele işaretlemek, uzun vadede sizi sıfıra yakın bir yerde bırakır; dört soruda bir doğru, üç yanlış beklersiniz ve kazanç çeyrek nettir. İki şıkkı gerçekten elediyseniz üç soruda bir doğru iki yanlış çıkar, bu da yarım net kazanç demektir. Yani eleme varsa işaretleyin, yoksa boş bırakın. Buradaki tek şart, kendinizi kandırmamak: elediğini sanmak eleme değildir.
İki turlu düzeni denemelerde kurmadan sınava götürmeyin. İlk kez sınav salonunda tur mantığı uygulamaya çalışan aday, işaret koyduğu sorulara dönmeye cesaret edemiyor ve elindeki süreyi kullanamadan bitiriyor. KPSS ön lisans matematik denemelerinin en az beşini bu düzenle, süre tutarak çözmüş olmanız gerekir.
Optik forma işaretlemeyi tur sonlarında toplu yapmayın. Sınav süresinin son dakikasında sıra kaydığını fark eden adayın kaybı, o güne kadar kazandığı bütün netlerden büyük olur.
Planın Tıkandığı Üç Yer ve Ne Yapılacağı
Birinci tıkanma: konu bitiyor ama net artmıyor. Bu, soru çözme sayısının değil çözüm sonrası incelemenin eksik olduğunun işaretidir. Günlük soru sayısını yarıya indirin, kalan zamanı çözdüğünüz soruların ikinci yolunu aramaya ayırın. Bir soruyu iki yoldan çözebilen aday, üçüncü benzerini tanır.
İkinci tıkanma: deneme netleri dalgalanıyor. Bir hafta on sekiz, ertesi hafta dokuz net gelmesi genellikle konu bilgisiyle değil uyku ve deneme saatiyle ilgilidir. Denemeleri hep aynı saatte, tercihen sınav saatine yakın bir vakitte çözün; dalgalanmanın önemli bir kısmı böyle kapanıyor.
Üçüncü tıkanma: süre. Konuları bilip süre yetiştiremeyen adayın sorunu tempo değil karar hızıdır. Soruyu okuduktan sonra "bu benim sorum mu" kararını on saniyede vermeyi çalışın; bu karar hızlandığında toplam süre kendiliğinden düzelir.
Üçünde de ortak olan bir nokta var: plan kâğıt üzerinde değişmeden kalırsa tıkanma açılmaz. Program canlı bir belgedir, her deneme sonrası küçük bir düzeltmeyle ilerler.
Birebir Çalışmanın Farkı Nerede Başlıyor
Bu planın tamamı tek başına uygulanabilir ve uygulayan adaylar görüyorum. Birebir çalışmanın farkı, tanı ve düzeltme adımlarının hızlanmasıdır: hata defterindeki cinsi siz haftalarca ararken, karşınızdaki öğretmen iki ders içinde görür. KPSS ön lisans matematik hazırlığında en çok kaybedilen şey zaman olduğu için bu hız, doğrudan nete dönüşüyor.
Derslerin nasıl kurulduğunu, hangi başlıkların birebirde nasıl ilerlediğini KPSS matematik özel ders sayfasında anlattım. Dersler İstanbul'da yüz yüze ya da Türkiye'nin her yerinden çevrim içi yapılabiliyor; tanışma görüşmesi kısa ve ücretsiz, orada planınızı birlikte gözden geçiririz.
Son bir not: KPSS ön lisans matematik çalışmasında en büyük engel konuların zorluğu değil, adayın kendi geçmişiyle kurduğu cümle oluyor. "Ben matematikçi değilim" cümlesi bir teşhis değil, bir alışkanlık. Otuz sorunun yarısını almak, matematikçi olmayı değil; sırasıyla çalışmayı, hatayı yazmayı ve süreyi yönetmeyi gerektiriyor.
Konu anlatımlarını ve soru çözümlerini izlemek isterseniz derslerden kesitleri YouTube kanalımda bulabilirsiniz.